АҲАМИЯТИ ГЕОСТРАТЕГИИ ҚАТЪНОМАИ «ДАҲСОЛАИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ ОИД БА ТАҲКИМИ СУЛҲ БАРОИ НАСЛҲОИ ОЯНДА». Мулоҳизаҳо дар ин маврид
25 июни соли 2026 дар низоми муносибатҳои байналмилалӣ рӯйдоди муҳими таърихӣ ба амал омад, ки он ба қабули Қатъномаи Созмони Милали Муттаҳид «Даҳсолаи байналмилалӣ оид ба таҳкими сулҳ барои наслҳои оянда (2027- 2036)» иртибот дорад.
Зарурати қабули қатънома
Ин ҳуҷҷати Созмони Милали Муттаҳид дар шароите қабул гардид, ки фазои геополитикӣ, геостратегӣ, геоиқтисодӣ ва геофарҳангии ҷаҳон дар ҳолати буҳрони шадид ва амиқ қарор дорад. Ҳоло инсоният шоҳиди рақобати пуршиддати абарқудратҳо ва қудратҳои минтақавӣ барои нуфуз доштан дар минтақаҳои мухталифи сайёра гаштааст. Ин ҳолати буҳронӣ солҳои охир барои пайдоиши низоъ ва ҷангҳо дар минтақаҳои гуногуни дунё замина фароҳам овард, ки то имрӯз идома доранд ва роҳи ҳалро ҳам пайдо накардаанд. Сабаби сар задани чунин низоъҳо дар манотиқи гуногуни ҷаҳон, пеш аз ҳама, нақзи меъёрҳои ҳуқуқи байналмилалӣ ва риоя накардани принсипҳои ҳамзистии осоишта мебошад, ки дар Оинномаи Созмони Милали Муттаҳид муқаррар гаштааст. Дар ин қарина бояд тазаккур дод, ки ҳуқуқи байналмилалӣ барои танзими низоми муносибатҳои байналмилалӣ пайдо шудааст. Ин падидаи нодири инсоният абзоре мебошад, ки ба сар задани ҷангу низоъ дар ҷаҳон имконият намедиҳад. Аммо солҳои охир нақзи ҳуқуқи байналмилалӣ бештар ба назар расида, боиси маҳдуд шудани майдони муколамаи сулҳ мегардад.
матияи сулҳро ҷустуҷӯ намоянд.
Қатънома — паёми сулҳофаронаи Пешвои тоҷикон барои таъмини саодати инсоният!
Аҳамият ва дурнамои татбиқи қатънома барои таъмини сулҳи дарозмуддат дар ҷаҳон
Тибқи қатънома, Дабири кулли Созмони Милали Муттаҳид, ниҳодҳои махсусгардонидашудаи он, комиссияҳои минтақавӣ ва дигар ниҳодҳои низоми Созмони Милали Муттаҳид вазифадор шудаанд, ки дар татбиқи Даҳсола ҳамаҷониба мусоидат намоянд. Дар ин ҳуҷҷат аз ҳукуматҳо, созмонҳои ҷомеаи шаҳрвандӣ, доираҳои илмӣ ва бахши хусусӣ даъват карда мешавад, ки дар ин ташаббус фаъолона иштирок кунанд, таҷрибаҳои беҳтаринро мубодила кунанд ва иқтидори сулҳофариро дар ҷаҳон афзоиш диҳанд.
Бо назардошти саҳми Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар таъмини сулҳу субот дар ҷаҳони муосир ва дар доираи татбиқи Қатъномаи “Даҳсолаи байналмилалӣ оид ба таҳкими сулҳ барои наслҳои оянда(2027- 2036)” пешниҳод мекунем, ки:
— номзадии муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон барои сарфароз гардидан бо Ҷоизаи сулҳи Нобел пешбарӣ карда шавад. Бо амалҳои мушаххас ва муассири худ барои таъмини сулҳу субот барои инсоният, хусусан барои наслҳо оянда Пешвои миллати тоҷикон арзандатарин сиёсатмадори сатҳи ҷаҳонӣ барои сарфароз гаштан бо ин ҷоиза мебошанд!
— дар сохтори Созмони Милали Муттаҳид Институти таҳқиқотии сулҳофарии ба номи Эмомалӣ Раҳмон таъсис дода шавад! Замоне фаро расидааст, ки таҷриба ва моделҳои беҳтарини сулҳофарии кишварҳои ҷомеаи мутамаддин, аз ҷумла Тоҷикистон пажӯҳиш шаванд ва роҳкору методологияи навини таъмини сулҳ дар ҷаҳон омӯзиш ва кашф гарданд. Таъсиси чунин муассиса татбиқи ҳадафҳои қатъномаро боз ҳам босамар ва муассиртар хоҳад кард!
— Ҷоизаи байналмилалии сулҳ ба номи Эмомалӣ Раҳмон таъсис дода шавад. Вақте фаро расидааст, ки барои сиёсатмадорону олимони хориҷӣ ва ватанӣ, рӯзноманигорон ва фаъолони ҷомеаи шаҳрвандии хориҷӣ ва ватанӣ, занон ва ҷавонони сулҳпарвар, ки дар пайравӣ аз Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон барои таъмини сулҳ дар ҷаҳон кӯшиш ба харҷ медиҳанд, Ҷоизаи махсус таъсис дода шавад !
Рустам ҲАЙДАРЗОДА,
директори Институти омӯзиши масъалаҳои давлатҳои Осиё ва Аврупои
Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон
